Obuwie bezpieczne dobieraj najpierw do zagrożeń w miejscu pracy, a następnie do stopy i potrzebnego wyposażenia. Wyższa klasa nie oznacza automatycznie lepszego wyboru do każdego zadania. Liczy się to, przed jakimi zagrożeniami but ma chronić, jak leży na stopie i jakie oznaczenia ma konkretny model.
Zacznij od rodzaju wykonywanej pracy
Przed porównaniem modeli zanotuj, co może zagrażać stopom w miejscu pracy: spadające przedmioty, ostre elementy na podłożu, wilgoć, wysoka temperatura, zimno lub szczególne warunki związane z elektrycznością. DGUV wyjaśnia, że wymagany rodzaj ochrony stóp wynika z oceny ryzyka zawodowego dla danej pracy. Przygotowane przez tę instytucję zestawienia przykładów mogą pomóc w rozeznaniu, ale nie zastępują takiej oceny. DGUV: pytania i odpowiedzi dotyczące ochrony stóp.
Zapisz także, czy pracujesz głównie na stojąco, pokonujesz długie dystanse pieszo, korzystasz z drabin lub często klękasz. Te informacje nie decydują o klasie ochrony, ale pomagają dobrać konstrukcję, zapięcie i dopasowanie obuwia. Dopiero po ustaleniu wymaganych właściwości ochronnych wybierz między półbutami, trzewikami a butami z wysoką cholewką.
Obuwie bezpieczne, ochronne czy zawodowe?
Litery na początku oznaczenia wskazują różne rodzaje obuwia. Obuwie bezpieczne zgodne z DIN EN ISO 20345 ma oznaczenie S i podnosek odporny na duże obciążenia. DGUV podaje, że sprawdza się go przy energii uderzenia wynoszącej 200 dżuli. Obuwie ochronne zgodne z DIN EN ISO 20346 ma oznaczenie P, a obuwie zawodowe zgodne z DIN EN ISO 20347 — O; obuwie zawodowe nie musi mieć podnoska. Zespół DGUV ds. ochrony stóp: normy i pojęcia.
Dlatego określeń „obuwie robocze” i „obuwie bezpieczne” nie należy używać zamiennie. Sprawdź pełne oznaczenie danego modelu oraz informacje producenta. Sam wygląd, wysokość cholewki czy solidnie wyglądająca podeszwa nie pozwalają wiarygodnie określić rodzaju ochrony.
S1, S2 i S3 według wydania normy z 2022 roku
Klasy opierają się na wymaganiach podstawowych i obejmują zestawy często stosowanych wymagań dodatkowych. Poniższe zestawienie przedstawia w skrócie oznaczenia z DIN EN ISO 20345:2022. Ma ułatwić ich odczytywanie; przy doborze do pracy liczy się pełne oznaczenie konkretnego obuwia.
| Oznaczenie | Dodatkowe właściwości według zestawienia DGUV | Co sprawdzić w produkcie |
|---|---|---|
| SB | Wymagania podstawowe | Dodatkowe oznaczenia, konstrukcję i ograniczenia użytkowania |
| S1 | Zamknięta część piętowa, właściwości antyelektrostatyczne i absorpcja energii w części piętowej | Czy wymagana jest dodatkowa ochrona przed przebiciem |
| S2 | Jak S1, dodatkowo wymagania dotyczące przenikania i absorpcji wody | Nie utożsamiaj tych właściwości z wodoszczelnością całego buta |
| S3 | Jak S2, dodatkowo metalowa wkładka typu P i podeszwa z bieżnikiem | Pozostałe dodatkowe oznaczenia modelu |
| S3L | Jak S2, dodatkowo niemetalowa wkładka typu PL i podeszwa z bieżnikiem | Nie utożsamiaj PL z PS |
| S3S | Jak S2, dodatkowo niemetalowa wkładka typu PS i podeszwa z bieżnikiem | Pełne oznaczenie normy i modelu |
Różnice między S3, S3L i S3S dotyczą rodzaju wkładki antyprzebiciowej i stosowanej metody badania. Według DGUV w przypadku wkładek metalowych oraz PL używa się trzpienia testowego o średnicy 4,5 milimetra, a w przypadku PS — trzpienia o średnicy 3 milimetrów. Oznaczenie S3L lub S3S wskazuje na niemetalową wkładkę antyprzebiciową; nie potwierdza, że wszystkie elementy buta są pozbawione metalu. DGUV: metody badania wkładek antyprzebiciowych.
Sprawdź też rok wydania normy i dodatkowe oznaczenia
Na rynku nadal dostępne jest obuwie przebadane według wydania normy z 2011 roku oraz modele zgodne z wydaniem z 2022 roku. DGUV zwraca uwagę, że aktualizacja zmieniła między innymi kategorie, wymagania dotyczące odporności na poślizg i ochrony przed przebiciem. Dlatego porównuj oznaczenia wraz z podanym rokiem wydania normy. Samo „S3” bez tej informacji nie wystarczy do dokładnego porównania.
Dodatkowe oznaczenia mogą wskazywać kolejne właściwości. Nie zakładaj, że dotyczą danego modelu tylko dlatego, że ma je podobny model lub inny wariant. Właściwości antyelektrostatyczne i ESD również nie są synonimami: DGUV wyjaśnia, że metody badań są różne, a klasa S nie oznacza automatycznie spełnienia wymagań dotyczących obuwia odprowadzającego ładunki elektrostatyczne na określonym stanowisku pracy. Właściwości antyelektrostatyczne ani oznaczenie ESD nie potwierdzają też, że obuwie zapewnia izolację elektryczną chroniącą przed porażeniem prądem. Wymaganą w tym zakresie ochronę należy ustalić osobno i potwierdzić dla konkretnego modelu. DGUV: właściwości elektryczne obuwia chroniącego stopy.
Sprawdź dopasowanie ze skarpetami roboczymi
Przymierz oba buty ze skarpetami, które będziesz nosić w pracy. Na stojąco i podczas chodzenia sprawdź długość, szerokość w przedniej części stopy oraz stabilność pięty. Palce nie mogą dotykać przodu buta; jednocześnie stopa nie powinna przesuwać się w nim podczas przetaczania. Sprawdź też chodzenie po schodach i wykonaj ostrożny przysiad. Ucisk lub przesuwanie się pięty zwykle nie stają się mniej uciążliwe w ciągu dnia pracy.
Jeśli producent oferuje różne tęgości lub kopyta, porównaj je ze sobą. Dłuższy but nie zastępuje szerszego. Załóż but prawidłowo i dopasuj sznurowanie lub zapięcie tak, jak będziesz go używać podczas pracy. Ogólne rozporządzenie dotyczące środków ochrony indywidualnej wymienia dopasowanie, przewidywany czas noszenia, wpływ otoczenia i pozycję ciała jako aspekty projektowania i użytkowania takich środków. Rozporządzenie UE 2016/425 w sprawie środków ochrony indywidualnej.
Wkładki i modyfikacje tylko za zgodą producenta
Wyjmowana wkładka zmienia ilość miejsca w bucie i może wpływać na właściwości istotne dla bezpieczeństwa. Dlatego używaj wyłącznie wkładek przewidzianych lub dopuszczonych przez producenta obuwia do konkretnego modelu. W przypadku zaopatrzenia ortopedycznego DGUV wymaga dla konkretnego zestawienia certyfikatu potwierdzającego pozytywny wynik badania typu oraz deklaracji zgodności producenta. Przed modyfikacją sprawdź te dokumenty i nie usuwaj również oryginalnej wkładki bez uprzedniego sprawdzenia, czy jest to dozwolone. DGUV: wkładki i ortopedyczne obuwie chroniące stopy.
Krótka kontrola przed każdym użyciem
Sprawdź materiał wierzchni, szwy, zapięcie, podeszwę zewnętrzną oraz połączenie podeszwy z cholewką. Zużycie, przecięcia, rozprute szwy lub odklejona podeszwa mogą wykluczać dalsze użytkowanie. Przestrzegaj instrukcji producenta dotyczących czyszczenia, suszenia, przechowywania i wycofania obuwia z użytkowania. Po zdarzeniu, które spowodowało silne obciążenie buta, nie wszystkie zmiany muszą być widoczne z zewnątrz; dalsze postępowanie dostosuj do zasad obowiązujących w zakładzie pracy i informacji producenta.
Lista kontrolna do porównania
- Rodzaj pracy i zagrożenia zostały udokumentowane.
- Sprawdzono pełne oznaczenie rodzaju obuwia, klasy, roku wydania normy i dodatkowych właściwości.
- Półbuty lub buty z wysoką cholewką są odpowiednie do planowanej pracy i otoczenia.
- Oba buty przymierzono ze skarpetami roboczymi podczas chodzenia i stania.
- Potrzebne wkładki są przeznaczone do konkretnego modelu.
- Znane są zasady pielęgnacji, kontroli i kryteria wymiany.
Porównaj Obuwie robocze i bezpieczne, Obuwie bezpieczne S3, Obuwie bezpieczne S1, S1P i S2 oraz Skarpety robocze i wkładki. Kreator doboru obuwia Brixoro może dodatkowo zawęzić wybór według konstrukcji i udokumentowanych właściwości; decydujące pozostają wymagania Twojego stanowiska pracy.
