Bij de herfstcontrole stem je looproutes, werkverlichting en droge opbergplekken af op je gebruikelijke werkzaamheden. Loop door de ruimte in de volgorde waarin je die daadwerkelijk gebruikt: ingang, looproute, werkoppervlak, reiniging en opbergen.
1. Begin bij de ingang
Breng in kaart wat bij regen of in het donker de ruimte binnenkomt: natte schoenen, jassen, tassen of materiaal. Deze spullen hebben een vaste plek nodig waar ze de doorgang niet blokkeren en geen vocht rechtstreeks bij het opgeborgen gereedschap brengen. Een mat of opbergplek is alleen nuttig als die in de beschikbare ruimte past, veilig op zijn plek blijft en kan worden schoongemaakt.
Voorbeeld: de enige vrije hoek bevindt zich direct voor een kast. Natte kleding daar neerleggen zorgt op korte termijn wel voor orde, maar blokkeert de toegang. Een plek buiten het bereik van openslaande deuren en buiten de looproute is een betere keuze. Is er geen dergelijke plek, dan moet je eerst spullen wegdoen of anders indelen.
2. Maak looproutes volledig vrij
Loop met het grootste voorwerp dat je regelmatig verplaatst van de ingang naar de werkbank en de kasten. Let op kabels, kisten, uitstekende handgrepen en losse onderdelen op de vloer. In een bedrijf gelden de risicobeoordeling en de regels voor arbeidsplaatsen. De DGUV noemt als basiseisen voor interne verkeersroutes dat ze stroef, vrij van struikelgevaar, verlicht en niet geblokkeerd moeten zijn. Zie DGUV: verkeersveiligheid op het bedrijfsterrein.
Voor een particuliere werkplaats is deze bron niet automatisch een wettelijke verplichting. Het praktische controleprincipe blijft nuttig: een indelingsplan schiet tekort als een veelgebruikte kist in de looproute staat of een deur maar half open kan.
3. Controleer het licht bij de werkzaamheden
Controleer de verlichting bij de werkelijke lichtomstandigheden in de herfst of winter, niet alleen rond het middaguur. Plaats een werkstuk zoals je eraan werkt en let op schaduwen, verblinding en het herkennen van kleuren. De DGUV Akademie noemt naast de verlichtingssterkte ook de luminantieverdeling, het ontbreken van verblinding, schaduwvorming, lichtkleur en kleurweergave als kenmerken.
| Zone | Controlevraag | Actie bij een afwijking |
|---|---|---|
| Ingang en looproute | Blijven randen, obstakels en richtingsveranderingen zichtbaar? | Zo niet, verwijder dan eerst de obstakels en plan vervolgens verlichting die bij de zone past. |
| Werkbank | Werpt je hand, gereedschap of lichaam een harde schaduw op wat je goed moet kunnen zien? | Zo ja, pas dan de positie en lichtrichting aan; meer licht alleen lost het probleem niet altijd op. |
| Kast en kisten | Zijn labels zonder verblinding leesbaar? | Zo niet, stem dan de bereikbaarheid, labels en verlichting opnieuw op elkaar af. |
| Reinigingsplek | Is vocht zichtbaar en blijft de zone gescheiden van de droge opslag? | Zo niet, maak dan een aparte plek voor deze spullen of verplaats de werkzaamheden. |
De benodigde verlichting hangt af van de ruimte, wat je goed moet kunnen zien en, bij bedrijven, de toepasselijke voorschriften. Een decoratieve lamp is niet automatisch geschikt als werkverlichting, net zoals een hoog wattage geen bewijs van kwaliteit is.
4. Sorteer op werkvolgorde in plaats van op gereedschapskleur
Leg spullen die je vaak samen gebruikt bij elkaar op de plek waar je de betreffende handeling uitvoert. Meet- en markeergereedschap hoort dicht bij de voorbereidingsplek, veelgebruikt handgereedschap binnen handbereik van de werkbank en zelden gebruikte uitrusting op een minder centrale plek. Zware onderdelen horen op een stevige, daarvoor bestemde plank of ondergrond. Controleer de toegestane belasting en de montagevoorschriften.
Een kist is handig als de binnenmaten, vakken en sluiting bij de inhoud passen. Als vijf dagelijks gebruikte gereedschappen onder zelden gebruikte onderdelen liggen, is een grotere kist niet per se de oplossing. Een andere indeling of het weghalen van overbodige inhoud kan de bereikbaarheid meer verbeteren.
5. Benoem de droge zone, controlezone en reinigingszone
Schoon, droog en gecontroleerd gereedschap gaat naar de zone voor gebruiksklaar gereedschap. Natte, beschadigde of nog te beoordelen onderdelen blijven duidelijk apart, zodat niemand ze per ongeluk gebruikt. Reinigingsmiddelen worden bewaard volgens de etikettering en de opslagregels die op die locatie gelden; één open stelling voor alles is geen universele oplossing.
Eindcontrole
- Is de ingang vrij en hebben natte voorwerpen een geschikte plek?
- Zijn alle veelgebruikte looproutes vrij van kisten, kabels en losse onderdelen?
- Is de werkbank bij duisternis vrij van hinderlijke verblinding of schaduwen tijdens het werk?
- Zijn dagelijks benodigde spullen bereikbaar en liggen zelden gebruikte spullen apart?
- Is vochtig of beschadigd gereedschap uit de zone voor gebruiksklaar gereedschap verwijderd?
- Zijn deuren, laden en nooduitgangen in een bedrijfsomgeving volledig vrij?
Een goed startpunt zijn Werkplaatsinrichting, Gereedschap opbergen, Elektronica en verlichting en Reinigingsbenodigdheden. Voor de technische opslagvoorwaarden van afzonderlijke apparaten en accu’s helpt het adviesartikel Gereedschap en accu’s in de winter opbergen.
