Een slang die geschikt is voor de winter maakt een persluchtleiding nog niet geschikt voor de toepassing. Vergelijk de slang en koppeling als de beoogde combinatie. Deze controle leidt tot een onderbouwde keuze, een nog te beantwoorden vraag over specificaties of het uitsluiten van een combinatie – niet tot goedkeuring op basis van een geïmproviseerde koudetest.
1. De koudste voorziene gebruiksomstandigheden vastleggen
Noteer waar de leiding ligt en wanneer je deze wilt gebruiken: uitsluitend in de hal, tijdelijk buiten of al vóór het eerste gebruik in een koud voertuig. Zoek voor de exact aangeduide uitvoering de gegevens over gebruik en opslag op. Neem een temperatuurbereik voor opslag niet over als temperatuurbereik voor gebruik.
De grenswaarden moeten gelden voor de omgeving en het doorstromende medium, evenals voor de slang, aansluitingen en afdichtingen. Een specificatie voor alleen de slang is niet voldoende. Parker Safety Guide, paragraaf 2.4.
2. Materiaal gebruiken als zoekcriterium, niet als bewijs van geschiktheid
PUR staat voor polyurethaan; EPDM is een synthetisch rubber. Fabrikanten bieden verschillende constructies voor persluchtslangen aan, bijvoorbeeld rechte of spiraalvormige slangen en versterkte en onversterkte uitvoeringen. Het overzicht van CEJN laat zien dat zelfs binnen één materiaalgroep verschillende gebruiksspecificaties voorkomen. Daaruit volgt geen uniforme wintertemperatuur voor PUR of rubber. CEJN: overzicht van persluchtslangen.
Voor de aanschaf betekent dit: noteer naast het materiaal ook de exacte uitvoering. Een slang die er hetzelfde uitziet en van hetzelfde materiaal is gemaakt, is nog geen bevestigde vervanger. Kies vervolgens de vorm die past bij de benodigde bewegingsruimte: bij een spiraalslang moet de bruikbare werklengte zijn vastgelegd; bij een rechte leiding plan je het werkelijke leidingtraject, inclusief extra lengte voor beweging. Alleen de totale lengte geeft niet voor beide vormen evenveel informatie. CEJN: werklengte en materiaallengte bij spiraalslangen.
3. De specificaties van slang en koppeling samen vergelijken
| Vergelijkingspunt | In te vullen | Beslissing |
|---|---|---|
| Medium en uitvoering | Goedkeuring voor perslucht en exacte aanduiding van alle onderdelen | Vraag eerst om duidelijkheid als de goedkeuring voor het medium onduidelijk is of voor een ander medium geldt. |
| Laagste bedrijfstemperatuur | Voorziene omgevingsomstandigheden en gedocumenteerde ondergrenzen van slang en koppeling | Als een onderdeel buiten zijn grenswaarde wordt gebruikt, valt de combinatie af. |
| Toegestane werkdruk | Systeemvereisten en drukspecificaties van de onderdelen onder de voorziene omstandigheden | De laagste toegestane belastbaarheid bepaalt de grens voor de combinatie. |
| Vorm en aanleg | Werklengte, bewegingsruimte en opgegeven minimale buigradius | Een traject dat onvermijdelijk tot knikken of te scherpe bochten leidt, moet anders worden gepland. |
Werkdruk is niet hetzelfde als barstdruk. Ook drukpieken mogen de toegestane grenswaarden niet overschrijden; de benodigde systeemgegevens komen uit het installatieontwerp. Harder trekken of scherp knikken is geen oplossing voor het aanhouden van de minimale buigradius. Parker Safety Guide, paragrafen 2.2 en 3.7.
4. Drie veelvoorkomende uitkomsten van de vergelijking
- De slang is geschikt, de koppeling niet: De verwachte kou valt binnen de specificaties van de slang, maar onder de ondergrens van de aanwezige koppeling. Deze combinatie wordt uitgesloten voor het geplande gebruik. Alleen een andere slang lost het probleem niet op.
- De temperatuurspecificaties voldoen, de drukgegevens ontbreken: Je kent het temperatuurbereik van beide onderdelen, maar vindt alleen een barstdruk. De keuze blijft open totdat de toegestane werkdruk voor de concrete combinatie is bevestigd.
- De specificaties voldoen, de uitvoering is onpraktisch: De gekozen uitvoering zou op de werkplek voortdurend verder dan de bruikbare lengte moeten worden uitgetrokken. Vergelijk een leiding met passende afmetingen die aan dezelfde gebruiksvereisten voldoet, in plaats van een te korte leiding met trekkracht te compenseren.
Deze voorbeelden bevatten bewust geen algemene temperatuur- of drukwaarde. De beslisregel wordt toegepast op de specificaties van de daadwerkelijk geselecteerde onderdelen.
5. Vóór gebruik ook de staat beoordelen
Gebruik de door de fabrikant voorgeschreven inspectiemethode. Scheuren, blootliggende versterking, vervorming, beschadigde aansluitingen of een verschoven slangaansluiting sluiten verder gebruik uit. Probeer niet door druk op te bouwen, te verwarmen of een provisorische reparatie uit te voeren of de leiding nog werkt. Dit geldt ook als de oorspronkelijke specificaties geschikt zijn voor de kou. Parker Safety Guide, paragrafen 3.6 en 5.2.
Een leiding zonder zichtbare gebreken is daarmee nog niet volledig gecontroleerd. De voorgeschreven inspectie- en vervangingsintervallen blijven gelden. Als de benodigde gegevens ontbreken of de leiding niet in de toegestane staat verkeert, plan je een geschikte vervangende leiding in of schakel je de verantwoordelijke deskundige in. Parker Safety Guide, paragraaf 5.1.
Verder vergelijken op basis van duidelijke eisen
Leg voor de vergelijking de exacte uitvoering, de laagste gebruikstemperatuur, de vereiste werkdruk, het aansluitsysteem en de benodigde werklengte samen vast. Zo kun je persluchtkoppelingen en verbindingsstukken en apparaten voor perslucht en gas gerichter beoordelen. Bij de apparatencategorie blijft uitdrukkelijke goedkeuring voor perslucht vereist; de categorienaam vormt geen goedkeuring voor een medium. Voor de overige Werkplaatsinrichting biedt Gereedschap en accu's in de winter opslaan een aparte opslagcontrole.
